Mijn buurman stond afgelopen zaterdag met zijn hoofd onder de motorkap van zijn Skoda, niet omdat er iets kapot was, maar omdat hij nadacht. Ze gaan in de herfstvakantie naar het Sauerland, zei hij, en zijn schoonvader had beweerd dat je in Duitsland vanaf oktober verplicht op winterbanden moet rijden. Zijn zwager zei juist dat het onzin was. En nu wist hij het niet meer. Ik ook niet helemaal, dus ik ben het gaan uitzoeken, en het antwoord is minder zwart-wit dan beide familieleden dachten.
Om te beginnen met wat er wél klopt: Duitsland kent geen vaste datum waarop winterbanden verplicht worden. Er is geen regel die zegt "vanaf 1 oktober" of "vanaf 1 november". Wat Duitsland wél heeft, is een situatieve winterbandenplicht. Dat betekent dat je winterbanden moet hebben op het moment dat de omstandigheden winters zijn: sneeuw, ijzel, ijs of rijp op de weg. Rijd je bij zulke omstandigheden op zomerbanden, dan riskeer je een boete van 60 euro en een punt in Flensburg, en als je daarmee het verkeer hindert of een ongeluk veroorzaakt, loopt dat op tot 120 euro en bemoeilijkt het de schadeafhandeling met je verzekeraar flink. De herfstvakantie van 2026 valt in Nederland, afhankelijk van je regio, tussen 10 en 25 oktober. In die weken is de kans op sneeuw in het Sauerland, de Eifel of het Zwarte Woud klein maar niet nul. Boven de 600 meter, en de hoogste delen van het Sauerland liggen op ruim 800 meter, kan het half oktober prima een ochtend vriezen met rijp op de weg. En rijp telt.
Het praktische antwoord voor de buurman en voor jou is dus: nee, je bent in de herfstvakantie niet automatisch verplicht om op winterbanden te rijden, maar je moet ze wél hebben zodra het glad wordt. Dat maakt het een gok. Wie naar een laaggelegen stad als Keulen, Düsseldorf of Münster rijdt, kan half oktober gerust op zomerbanden gaan. Wie een vakantiehuis in Winterberg heeft geboekt, doet er verstandig aan om vóór vertrek te wisselen, of in elk geval te zorgen dat de banden die eronder zitten het sneeuwvloksymbool dragen. Sinds oktober 2024 accepteert Duitsland namelijk alleen nog banden met het Alpine-symbool (de bergtop met sneeuwvlok) als winterband. Oudere banden met alleen de M+S-aanduiding gelden niet meer, ook al zijn ze nog niet versleten. Check dus even de zijkant van je band voordat je aanneemt dat je goed zit.
Dan het alternatief waar veel mensen aan denken: all-season banden. Die zijn voor deze situatie eigenlijk ideaal. Ze dragen het Alpine-symbool, worden in Duitsland als winterband erkend en je hoeft er niet voor te wisselen. Voor iemand die één of twee keer per jaar richting Duitse middelgebergte rijdt, zijn ze doorgaans een betere investering dan een aparte set winterbanden die de rest van het jaar in de schuur staat. Het nadeel is dat ze in de zomer iets meer slijten en bij echte sneeuw net iets minder grip geven dan een pure winterband, maar in oktober in het Sauerland is dat verschil verwaarloosbaar.
Wat mensen vaak vergeten: de regel geldt ook voor de terugreis. Vertrek je op zaterdag 24 oktober uit Winterberg en is het die nacht gaan vriezen, dan moet je op dat moment winterbanden hebben. Dat je op de heenweg nog op zomerbanden mocht rijden, telt dan niet. En reken niet op het ter plekke laten wisselen: Duitse bandencentrales zitten in oktober bomvol met Duitsers die hun eigen banden laten omzetten, want die houden traditioneel de vuistregel "van O tot O" aan, van oktober tot Pasen (Ostern). Zonder afspraak kom je er in de tweede helft van oktober zelden binnen.
De buurman heeft inmiddels besloten. Hij laat volgende week all-seasons monteren, kost hem rond de 480 euro voor vier stuks in zijn maat, en dan is hij er voor deze herfstvakantie én de komende winters vanaf. Zijn schoonvader had dus half gelijk, zijn zwager ook half. Zo gaat dat met verkeersregels in het buitenland: niemand heeft ze helemaal verkeerd, maar niemand heeft ze ook helemaal goed.
