Vorige week stond ik met een lege accu langs het fietspad bij Schalkwijk, nog achttien kilometer van huis. De folder had 120 kilometer beloofd. De teller stond op 62. Terwijl ik daar zo tegen de wind in stond te peinzen, besloot ik uit te zoeken hoe dat nou echt zit met die beloofde actieradius, want het verschil tussen de brochure en het fietspad bleek groter dan ik dacht.
Eerst het eerlijke antwoord op de vraag. Met een accu van 500 Wh haal je in de praktijk 60 tot 100 kilometer. Fabrikanten adverteren gerust met 120 tot 150 kilometer, maar die cijfers komen uit tests onder ideale omstandigheden: eco-stand, windstil, vlak terrein, een lichte fietser en een gloednieuwe accu. Zodra je in de echte wereld fietst, met een boodschappentas op het stuur en de ondersteuning een standje hoger, blijft daar zomaar de helft van over. Wie vooral in de hoogste stand rijdt, moet zelfs rekening houden met 40 tot 50 kilometer.
Waar zit hem dat in? De rekensom is verrassend simpel. Een e-bike verbruikt grofweg 5 tot 10 wattuur per kilometer, afhankelijk van hoe hard de motor moet werken. Deel de accucapaciteit door dat verbruik en je hebt je bereik: 500 gedeeld door 7 is ongeveer 70 kilometer, en daar zit je gemiddeld dus al snel in de buurt. De grootste slokoppen zijn tegenwind en de ondersteuningsstand. Wind tegen op de dijk kan het verbruik zomaar verdubbelen, en het verschil tussen eco en turbo scheelt makkelijk 40 kilometer bereik. Ook je bandenspanning telt mee, net als je eigen gewicht plus bagage en het aantal keren dat je optrekt vanuit stilstand. Stadsverkeer met veel stoplichten vreet meer stroom dan een lange rechte polderweg.
En dan is er nog iets waar niemand het bij de aanschaf over heeft: accu's verouderen. Na een jaar of vier, zo'n 500 laadcycli, houdt een lithium-ion accu nog ongeveer 70 tot 80 procent van zijn capaciteit over. Je 500 Wh is dan feitelijk een 375 Wh geworden, en je bereik krimpt evenredig mee. Mijn accu bleek na vijf zomers precies daarom niet meer verder te komen dan die 62 kilometer. Geen defect, gewoon slijtage.
Wat kun je ermee in de praktijk? Reken jezelf niet rijk met de folderwaarde, maar houd de vuistregel aan van één kilometer per 7 wattuur. Voor dagelijks woon-werkverkeer van twintig kilometer heen en terug is 500 Wh dan ruim voldoende, zelfs met een verouderde accu en een stevige bries. Plan je regelmatig tochten van boven de tachtig kilometer, kies dan een fiets met een 625 of 750 Wh accu, of neem een oplader mee en drink onderweg ergens koffie terwijl je bijlaadt; een uurtje aan het stopcontact geeft er zo dertig kilometer bij.
Ik heb inmiddels een nieuwe accu en een nieuwe gewoonte: bij vertrek kijk ik niet naar de kilometers op de teller, maar naar de wattuurtjes die ik nog heb en de wind die er staat. Sindsdien ben ik niet meer gestrand. Al was dat halfuurtje mopperen langs het fietspad bij Schalkwijk achteraf best een leerzame investering.
