Vorig voorjaar trok ik in de schuur een pot muurverf open die ik in oktober had weggezet. Het deksel zat strak, de verf rook normaal en toch zat er onder het vel een soort kwarkachtige brij die nooit meer glad werd. Zo'n pot had ik, naar later bleek, gewoon in de vorst laten staan. Het antwoord op de vraag is daarom nuchter: een aangebroken pot muurverf van 2,5 liter overleeft de winter in een schuur alleen als de temperatuur niet onder het vriespunt komt. Staat de schuur ongeïsoleerd en kan het daar flink vriezen, dan is de kans groot dat de verf bederft.
Het probleem zit in het water. Muurverf op waterbasis, en dat is vrijwel alle latex en acrylverf die je in de bouwmarkt koopt, bestaat voor een belangrijk deel uit water en bindmiddel. Bevriest het water, dan zetten de ijskristallen uit en breken ze de emulsie. Na het ontdooien klonteren de bestanddelen samen en krijg je korrels, draden of een dikke pap waar je niets meer mee kunt. Een lichte nachtvorst van een paar uur is vaak nog te overleven, maar een week met temperaturen rond de min vijf graden niet. Verf op basis van terpentine of alkyd is minder gevoelig voor bevriezing, maar wordt in de kou wel dik en taai, en lost daarna soms moeizaam weer op.
Wil je de pot toch bewaren, dan zijn er een paar dingen die echt verschil maken. Veeg eerst de rand van het blik schoon, want een dun laagje opgedroogde verf in de groef laat het deksel nooit meer goed sluiten. Tik het deksel daarna met een rubberen hamer stevig dicht, en leg een stukje folie tussen verf en deksel als je er nog een luchtlaag in hebt. Zet de pot vervolgens niet op de koude stenen vloer, maar op een plank of krat. Het gaat erom dat de pot vorstvrij staat, ruim boven de 5 graden, bijvoorbeeld in de meterkast, op zolder of in een kast in huis. Een gesloten, correct bewaarde pot houdt het meestal een jaar of twee uit, soms langer.
Twijfel je of een pot nog deugt, roer dan eerst grondig met een schone houten stok. Is de verf glad en zonder klonten, dan kun je hem gewoon gebruiken, eventueel na het zeven door een oude nylon kous. Zitten er korrels in of ruikt hij zuur en bedorven, dan is hij op. Gebruik zo'n verf niet voor een zichtbare wand, want het resultaat wordt strepig en dekt slecht. Breng bij bedorven verf het restant naar het gemeentelijke afvalpunt als klein chemisch afval, en giet het nooit door de gootsteen.
Mijn eigen pot ging dus de kliko, of eigenlijk het afvalpunt, in. Sindsdien staat er een klein krat in de gang met alles wat vorstvrij moet blijven, en schrijf ik op het deksel de kleurcode en de datum van aanbreken. Het scheelt me ieder voorjaar een rit naar de bouwmarkt en een hoop gemopper over verf die niet meer wil.
