Er hangt er één in de gang beneden, met een pluk stof eromheen en een batterijklepje dat al jaren niet open is geweest. Op de overloop hangt niets. En op zolder, waar inmiddels een slaapkamer van gemaakt is, al helemaal niet. Zo ziet het er in een flink deel van de Nederlandse huurwoningen nog steeds uit, ruim vier jaar nadat de regels zijn aangescherpt.
De verdeling is in de kern eenvoudig. De verhuurder moet ervoor zorgen dat de woning voldoet aan de wettelijke eis, en die eis luidt sinds 1 juli 2022 dat er in elke bestaande woning een rookmelder hangt op iedere verdieping waar een verblijfsruimte of een vluchtroute ligt. Het plaatsen van die melders is dus een zaak van de eigenaar, niet van de bewoner. Het onderhoud ligt daarna in de praktijk bij de huurder: testen, stofvrij houden, batterij vervangen als het apparaat begint te piepen.
Die scheiding klinkt helder, maar in de dagelijkse praktijk loopt het vaak anders. Veel verhuurders leggen in het huurcontract vast dat de huurder verantwoordelijk is voor "klein onderhoud", en scharen de rookmelder daaronder. Dat mag, zolang het over batterijen en schoonmaken gaat. Wat een verhuurder níet mag, is de plaatsingsplicht zelf doorschuiven. Ontbreekt er een melder op een verdieping waar er één hoort te hangen, dan is dat een tekortkoming aan de woning en daarmee het probleem van de eigenaar.
Wat je kunt doen als er melders ontbreken
Meld het schriftelijk. Een mail of brief waarin je per verdieping benoemt wat er wel en niet hangt, met het verzoek om het binnen een redelijke termijn in orde te maken, is genoeg om de zaak in beweging te krijgen. Bij woningcorporaties gaat dat meestal vlot, omdat zij hun bestand de afgelopen jaren grotendeels hebben aangepast en een gemiste woning simpelweg een administratief gaatje is.
Gebeurt er niets, dan is er nog de weg via de Huurcommissie. Ontbrekende rookmelders kunnen worden aangemerkt als een gebrek, en een erkend gebrek kan leiden tot tijdelijke huurverlaging zolang het niet verholpen is. In de praktijk is de brief meestal al voldoende: geen enkele verhuurder wil een dossier waarin zwart op wit staat dat hij is gewezen op een ontbrekende rookmelder. Bewaar daarom altijd een kopie van je melding, ook als het daarna netjes wordt opgelost.
De verdieping die iedereen vergeet
De zolder is het klassieke blinde vlek. Zodra daar geslapen wordt, telt die ruimte mee en moet er een melder hangen. Hetzelfde geldt voor een souterrain met een hobbykamer of een tussenverdieping met een kantoortje. Het criterium is niet hoe de ruimte op de oorspronkelijke bouwtekening heet, maar hoe hij nu gebruikt wordt en of er een vluchtroute doorheen loopt.
Een tweede plek waar het misgaat is de keuken. Daar hoort juist géén gewone rookmelder, omdat bakdamp hem voortdurend laat afgaan en bewoners het ding dan uit frustratie afplakken of de batterij eruit halen. Een melder in de gang vlak bij de keuken werkt beter, en wie per se iets in de keuken wil, kiest een hittemelder die op temperatuur reageert in plaats van op rook.
Waar je zelf op kunt letten
Een rookmelder gaat ongeveer tien jaar mee. Daarna wordt de sensor onbetrouwbaar, ook als het apparaat nog vrolijk piept bij de testknop. Op vrijwel elke melder staat aan de achterkant een productiedatum of een vervangdatum gedrukt. Even loskoppelen en kijken kost je twee minuten, en het is een controle die niemand voor je doet.
Test verder elke maand kort met de knop, en zuig het rooster een paar keer per jaar af met de borstelmond van de stofzuiger. Stof en spinrag zijn de meest voorkomende oorzaak van vals alarm, en vals alarm is de meest voorkomende oorzaak van een melder die uiteindelijk in de la belandt. Dat laatste is precies het scenario waar de hele wettelijke plicht voor bedoeld is om te voorkomen.
Loop dit najaar, als het stookseizoen begint en de kaarsen weer op tafel komen, gewoon een keer je hele huis door met dit lijstje in je hoofd. Wat hangt waar, hoe oud is het, en welke verdieping is overgeslagen. Wat je zelf kunt oplossen los je op, en de rest zet je in een mail naar je verhuurder. Vijftien minuten werk, en je weet in elk geval waar je aan toe bent.
